Cố nhạc sĩ Văn Cao

1. Tác giả của bản “Quốc ca” bất hủ

Nhắc đến Văn Cao, điều đầu tiên và thiêng liêng nhất mà mọi người dân Việt Nam đều nhớ tới chính là bài Tiến quân ca.

• Hoàn cảnh ra đời: Được ông sáng tác vào mùa đông năm 1944 tại Hà Nội, trong những ngày chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa.

• Tầm vóc: Với giai điệu hùng tráng và ca từ đầy khí thế, bài hát đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quốc hội chọn làm Quốc ca của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam) từ năm 1946.

2. Hai đỉnh cao chói lọi trong âm nhạc

Sự nghiệp sáng tác của Văn Cao được chia làm hai mảng rõ rệt, và ở mảng nào ông cũng đạt đến đỉnh cao tuyệt đối của nghệ thuật:

Nhạc tiền chiến (Lãng mạn, trữ tình)

Trước Cách mạng, Văn Cao là một trong những nhạc sĩ tiên phong và tiêu biểu nhất của dòng nhạc cải cách. Âm nhạc của ông thời kỳ này mang tính chất mơ màng, thoát tục và đẹp như những bức tranh thủy mặc.

• Thiên Thai & Trương Chi: Được đánh giá là hai đỉnh cao của tân nhạc Việt Nam thời kỳ đầu, kết hợp hoàn hảo giữa âm nhạc phương Tây và tâm hồn phương Đông.

• Suối mơ, Bến xuân: Những bản tình ca dịu dàng, êm đềm và đầy chất thơ.

Nhạc kháng chiến (Hùng ca, tráng ca)

Khi đi theo Cách mạng, ngòi bút của Văn Cao chuyển sang ca ngợi cuộc chiến đấu của dân tộc với những giai điệu khỏe khoắn, hào sảng.

• Trường ca Sông Lô: Được xem là đỉnh cao của nhạc kháng chiến chống Pháp, một bức tranh âm thanh đồ sộ mô tả chiến thắng oanh liệt trên dòng sông Lô.

• Tiến về Hà Nội: Được viết từ năm 1949 nhưng đã dự cảm chính xác cảnh tượng đoàn quân chiến thắng tiến về tiếp quản Thủ đô năm 1954 trong “rừng hoa đón rực rỡ chiến công”.

• Mùa xuân đầu tiên: Sáng tác vào mùa đông năm 1975 sau khi đất nước thống nhất. Ca khúc mang nhịp điệu Waltz nhẹ nhàng, tràn ngập tình yêu thương và sự bao dung, khép lại những năm tháng chiến tranh gian khổ.

3. Một tâm hồn nghệ thuật đa diện

Bên cạnh âm nhạc, Văn Cao còn có những đóng góp rất lớn ở các lĩnh vực khác:

• Hội họa: Ông là một họa sĩ tài hoa thuộc thế hệ đầu, nổi tiếng với việc minh họa sách, vẽ bìa nhạc và tranh sơn dầu.

• Thi ca: Thơ của Văn Cao mang tính triết lý sâu sắc, hiện đại và góc cạnh, khác hẳn với vẻ mượt mà trong các ca khúc của ông.

Văn Cao đã được Nhà nước Việt Nam trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật ngay trong đợt đầu tiên (năm 1996) để tôn vinh những cống hiến vĩ đại của ông.